صفحــات وبــلاگ::
ابتدا
2
3
4
5
6
4
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
...
از دیگر عناصر معمارى مسجد، گنبد است.در ایران از دوره ساسانى با بناهاى گنبدوار بسیارى مواجهیم، مانند بناى قلعه دختر و کاخ اردشیر در فیروز آباد فارس. گنبدها در ابتدا به صورت طاقهاى با قوس نیمدایره بودند، بعدها قوس با چرخیدن کامل گرد محور عمودى خود از نیم دایره به دایرة کامل تغییر شکل داد و بدین گونه گنبد موجودیت یافت.
در دوره ساسانى سقفهاى گنبدى شکلى که بر روى پایة مربع زده شدهاند، اکثراً به دلیل سنگینى سقف و ناهماهنگى نیروهاى وارده بر پایهها و جرزهاى دیوار، فرو ریختهاند و به نظر میرسد که این مشکل، باعث شده است تا این نوع سقفسازى ادامه پیدا نکند. در دورة اسلامى هنرمندان اسلامى بر پایه مفاهیم بلند دینى و الهام از آیات الهى و احادیث نبوى به گنبد شکل مناسبى براى زدن سقف دادند. مشکل اصلى گنبد دایره مانند این بود که چگونه بر روى پایة مربع شکل قرار گیرد، معماران و هنرمندان مسلمان راهحل سادهاى پیدا کردند و آن این بود که چهار گوشة مربع به صورت گوشوار یا پاطاق، در فاصله بین مکعب و گنبد قرار میگرفت و گنبد از داخل، توسط طاقهاى مورب در فاصلة بین محل اتصال دو دیوار کنار اتاق در داخل زاویة گوشة اتاق ساخته میشد و بدین گونه گنبد بر پایهاى هشت ضلعى بنا شد، یعنى پایه گنبد را ابتدا به چهار ضلع و سپس به هشت ضلعى تبدیل کردند و آنگاه گنبد را به روى آن زدند، در این حالت وزن سنگین گنبد و فشارهاى واردة ناشى از آن، بر پایهها و بین هشت ضلعى تقسیم میشد. گوشة این ضلعها که به صورت مثلثهایى درآمده بود، محل مناسبى براى پارهاى از تزیینات بود.
قرار گرفتن گنبد بر پایهاى هشت ضلعی، تنها یک شکل فنى معمارى نیست، بلکه اشارتى است بر عرش الهى که مطابق حدیثی، بر دوش هشت تن از ملائکه حمل میشود. گنبد، تمثیلى از آسمان است و با بالا و عالم روحانى ارتباطى تنگاتنگ دارد. همچنین در قرآن آمده است که ما سقف آسمان را بر ستونهایى که دیده نمیشود، نگه داشتهایم. پایهها و ستونها حاملان سقفاند و گنبد، همچنین نمادى است از آسمان بیانتها و نامحدود، و آدمى در دید خود به نامحدود نظر میافکند.
گنبدهای اسلامى با انحناى نرم و ملایم خود به طرف بالا گرایش یافتهاند و از کثیر تنوع بخش به واحد یگانه منتهى شدهاند و از ساقه گنبد به طرف نوک آن، رو به بالا، اشاره به یگانة بیهمتا دارد.
زیباترین تزیینات بر روى گنبدها صورت گرفته است، بهترین رنگها و شفافترین کاشیها، که تلألؤ انوار الهى را متجلى میسازند و انواع گل و بتههاى بهشتى گنبد نیلگون مساجد را منقش ساختهاند.
صفحــات وبــلاگ::
ابتدا
2
3
4
5
6
4
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
...